Ngủ mê man: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện

Hiện tượng ngủ mê man, ngủ không dậy được là gì? Hẳn không ít độc giả đang có chung thắc mắc này khi tình trạng ngủ li bì ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt thường ngày của họ. Trong bài viết dưới đây, Vua Nệm sẽ giải đáp những thông tin xoay quanh hiện tượng kỳ lạ này nhé!

1. Hiện tượng ngủ mê man, ngủ không dậy được là gì?

Ngủ mê man là biểu hiện có thể gặp ở một số rối loạn giấc ngủ. Tình trạng này có thể gây ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày, trong học tập, làm việc hay những hành động đòi hỏi sự tập trung như lái xe, điều khiển máy móc,…

Có thể thấy, đặc điểm dễ nhận thấy của hiện tượng ngủ li bì, ngủ không dậy được đó chính là ngủ rất nhiều. Tuy đã ngủ nhiều nhưng khi tỉnh dậy, bạn vẫn không thể tỉnh táo hay nhận thức rõ ràng về môi trường xung quanh. Đầu óc bạn lúc này vẫn khá mơ hồ và khó kiểm soát được những hành vi của mình.

Ở nhiều người, tình trạng buồn ngủ quá mức không rõ nguyên nhân bắt đầu từ tuổi thiếu niên hoặc những năm đầu tuổi trưởng thành, nhưng cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.

2. Dấu hiệu của ngủ mê man, ngủ khó đánh thức

Vậy dấu hiệu của hiện tượng ngủ mê man, ngủ không dậy được là gì? Bạn có thể nhận biết mình có đang gặp phải tình trạng này hay không nếu bản thân thường xuyên buồn ngủ quá mức dù đêm nào cũng ngủ đủ 7 tiếng. Một khi đã chìm vào giấc ngủ, khó để có thể đánh thức bạn dậy được. Nếu cơn buồn ngủ không giải thích được bằng việc thiếu ngủ, bệnh đang có hay thuốc đang dùng, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Bên cạnh đó, người mắc phải chứng ngủ mê man còn được nhận biết qua những dấu hiệu sau:

• Khó khăn trong việc thức dậy.
• Nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.
• Ngủ rất nhiều lần trong ngày.
• Thường xuyên thấy uể oải.
• Ngủ vào những mốc thời gian không cố định.
• Dù có bị tác động bởi âm thanh, ánh sáng hay môi trường thì người bệnh cũng rất khó để đánh thức.
• Khi thức giấc cảm thấy bực bội hoặc không tỉnh táo.
• Khả năng tập trung không còn được như trước.
• Thi thoảng bị ảo giác.
• Tâm trạng dễ thay đổi, hay buồn chán hoặc cáu gắt.

3. Nguyên nhân nào gây ra hiện tượng ngủ mê man

Tình trạng ngủ nhiều nhưng vẫn buồn ngủ, mệt mỏi không phải là chuyện bình thường. Đằng sau trạng thái buồn ngủ kéo dài có thể là những nguyên nhân từ lối sống cho đến bệnh lý cần được lưu ý.

Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:

• Rối loạn giấc ngủ: Các tình trạng như chứng ngủ rũ (narcolepsy), ngưng thở khi ngủ hoặc mất ngủ mạn tính khiến giấc ngủ ban đêm không đủ chất lượng. Não không được phục hồi đầy đủ, buộc cơ thể phải đòi ngủ bù vào ban ngày.
• Vấn đề tâm lý – tâm thần: Căng thẳng kéo dài, rối loạn lo âu và đặc biệt là trầm cảm có thể khiến bạn luôn mệt mỏi, thiếu động lực và có xu hướng ngủ nhiều để né tránh cảm xúc tiêu cực.
• Bệnh lý thực thể: Một số bệnh như đái tháo đường, suy giáp, bệnh gan, thận mạn tính… có thể khiến cơ thể luôn uể oải. Hiếm gặp hơn, hội chứng Kleine-Levin (còn gọi là hội chứng người đẹp ngủ) khiến người bệnh có những đợt ngủ tới 20 giờ mỗi ngày.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc, như thuốc an thần hay thuốc chống dị ứng, có thể gây buồn ngủ. Nếu thấy buồn ngủ nhiều sau khi bắt đầu dùng thuốc mới, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, đừng tự ngừng thuốc.
• Lối sống thiếu khoa học: Thiếu ngủ kéo dài, làm việc ca đêm, dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ hoặc lạm dụng rượu bia, chất kích thích đều làm rối loạn đồng hồ sinh học – khiến cơ thể rơi vào trạng thái ngủ li bì khó kiểm soát.

4. Ngủ mê man có nguy hiểm không?

Đừng nhầm lẫn giữa ngủ nhiều và ngủ khỏe. Nếu tình trạng ngủ mê man kéo dài, đây không chỉ là sự mệt mỏi đơn thuần mà còn ảnh hưởng đến nhiều mặt của cuộc sống:

• Giảm hiệu suất: Khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin giảm, khiến việc học tập và công việc bị ảnh hưởng.
• Tăng nguy cơ tai nạn: Phản xạ chậm, thiếu tỉnh táo dễ dẫn đến tai nạn giao thông hoặc sự cố trong lao động.
• Tác động xấu đến tinh thần: Dễ rơi vào trạng thái chán nản, thiếu động lực.
• Cần được kiểm tra: Buồn ngủ quá mức kéo dài có thể liên quan đến một vấn đề sức khỏe khác, nên cần được bác sĩ kiểm tra. 

5. Làm thế nào để chẩn đoán hội chứng ngủ li bì

Khi bạn thắc mắc mình có đang gặp phải hội chứng ngủ li bì hay không thì có thể tìm đến những bác sĩ có chuyên môn để chẩn đoán. Đầu tiên, bác sĩ sẽ loại trừ những bệnh lý hay thuốc có khả năng gây buồn ngủ quá mức. Mặt khác, bác sĩ cũng sẽ đặt ra cho bạn những câu hỏi phục vụ cho việc chẩn đoán như:

• Môi trường ngủ nghỉ thường ngày của bạn có đảm bảo không?
• Giờ giấc ngủ nghỉ mỗi ngày ra sao? Có hợp lý không?
• Hiện tại bạn có đang dùng thuốc hoặc theo dõi bệnh nào không?
• Khi nào thì bạn bắt đầu chú ý đến những dấu hiệu ngủ mê man, buồn ngủ quá mức của mình?
• Bạn có cách nào để hạn chế việc ngủ li bì hay khiến tình trạng này được cải thiện hơn hay không?

6. Cách cải thiện tình trạng ngủ mê man, ngủ không dậy được

Để cải thiện tình trạng buồn ngủ kéo dài và lấy lại sự tỉnh táo, cần kết hợp điều chỉnh thói quen sinh hoạt và đi khám khi cần. Cụ thể như:

6.1. Thay đổi thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng

Giấc ngủ ban đêm liền mạch là nền tảng để ban ngày tỉnh táo. Một số thay đổi dưới đây bạn có thể bắt đầu ngay:

• Thiết lập vệ sinh giấc ngủ khoa học: Duy trì giờ ngủ, thức cố định mỗi ngày để ổn định đồng hồ sinh học. Đảm bảo ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm và hạn chế ngủ bù hoặc ngủ ngày quá dài vì có thể làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên. Nếu hay ngủ trưa dậy mệt mỏi, hãy thử rút giấc trưa xuống khoảng 20–30 phút.
• Dinh dưỡng hợp lý: Hạn chế đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều tinh bột khó tiêu vào buổi tối vì có thể gây áp lực lên hệ tiêu hóa, ảnh hưởng đến sự tỉnh táo của não bộ. Đồng thời, nên giảm tối đa rượu bia và đồ uống chứa caffeine vào cuối ngày để tránh làm gián đoạn giấc ngủ.
• Tăng cường vận động: Duy trì thói quen tập luyện tối thiểu 30 phút mỗi ngày với các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc chạy bộ giúp giảm căng thẳng và ngủ ngon hơn.
• Chọn nệm và gối vừa với cơ thể: Nệm quá mềm khiến hông lún sâu hơn vai, trục lưng gập nhẹ suốt đêm; nệm quá cứng lại dồn lực tì vào vai và hông. Cả hai đều khiến bạn trở mình nhiều, giấc ngủ dễ bị cắt quãng. Chọn nệm có độ cứng vừa với cân nặng và tư thế ngủ, cùng gối có độ cao giữ cổ thẳng hàng với lưng, giúp cơ thể thả lỏng và ít thức giấc giữa đêm hơn.

6.2. Đi khám: Bác sĩ sẽ làm gì?

Nếu buồn ngủ quá mức kéo dài vài tuần dù đã ngủ đủ và điều chỉnh thói quen, bạn nên đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc giấc ngủ. Bác sĩ có thể đề nghị đo đa ký giấc ngủ, nghiệm pháp đo thời gian vào giấc nhiều lần (MSLT), xét nghiệm máu hoặc chụp chiếu để tìm nguyên nhân.

Tuỳ nguyên nhân, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách xử lý phù hợp, ví dụ kiểm soát bệnh nền như suy giáp, đái tháo đường, ngưng thở khi ngủ, hoặc giới thiệu tư vấn tâm lý khi buồn ngủ liên quan đến lo âu, trầm cảm. Nếu được kê thuốc, hãy dùng đúng theo đơn, không tự mua thuốc và tái khám theo hẹn.

Trên đây là giải thích hiện tượng ngủ mê man, ngủ không dậy được là gì cũng như nguyên nhân và cách cải thiện. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng đến việc học, làm việc hay lái xe, hãy đi khám để được bác sĩ đánh giá; các mẹo trong bài không thay thế tư vấn y khoa. Vua Nệm hy vọng bạn sớm có lại những giấc ngủ liền mạch và những ngày tỉnh táo hơn!