Ngủ trưa vốn là thói quen của nhiều người, giấc ngủ ngắn giữa ngày này giúp cơ thể tăng cường sự tỉnh táo và phục hồi năng lượng. Tuy vậy, không ít người từng gặp trường hợp cảm thấy đau đầu, mệt mỏi không rõ nguyên nhân sau khi ngủ trưa, khiến hiệu suất công việc cả buổi chiều sau đó đều ảnh hưởng.
Nếu bạn cũng thường xuyên ngủ trưa dậy mệt mỏi nhưng không muốn bỏ thói quen ngủ trưa, hãy cùng Vua Nệm tìm hiểu nguyên nhân do đâu và cách để chấm dứt tình trạng này nhé!
NỘI DUNG CHÍNH:
1. Tại sao ngủ trưa dậy mệt mỏi, chóng mặt?
Để hiểu được lý do tại sao ngủ trưa dậy mệt mỏi, trước hết, chúng ta cần tìm hiểu đôi chút kiến thức về khoa học giấc ngủ, cụ thể là chu kỳ giấc ngủ.
Giấc ngủ không phải một trạng thái đều đặn từ lúc đặt lưng tới sáng. Trung bình mỗi đêm, người trưởng thành trải qua khoảng 4–6 chu kỳ giấc ngủ, mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 90 phút.
Trong thời gian đó, con người trải qua nhiều pha chu kỳ giấc ngủ khác nhau, từ cảm giác thiu thiu buồn ngủ đến ngủ nông, ngủ sâu. Chúng ta chỉ hoàn toàn tỉnh giấc vào chu kỳ giấc ngủ cuối cùng.

Trước đây, mỗi chu kỳ giấc ngủ được chia làm 5 pha. Từ năm 2007, bộ tiêu chuẩn chấm giấc ngủ của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) gộp hai pha ngủ sâu làm một, nên nay mỗi chu kỳ gồm 4 pha. Một số tài liệu có thể tóm gọn chu kỳ giấc ngủ thành 2 giai đoạn chính gồm giai đoạn giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh (non-REM) và giai đoạn giấc ngủ có chuyển động mắt nhanh (REM).
Với mỗi giai đoạn chu kỳ giấc ngủ khác, cơ thể chúng ta liên tục trải qua sự thay đổi đáng kể về nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ cơ thể và sóng não. Câu trả lời cho việc tại sao ngủ trưa dậy thấy mệt mỏi nằm ở việc bạn tỉnh giấc trong pha nào của chu kỳ giấc ngủ.
1.1. Pha 1: Ngủ lơ mơ
Đây là lúc cơ thể bắt đầu chuyển sang giấc ngủ, thường chỉ kéo dài vài phút. Sóng não chậm dần, chuyển từ sóng alpha lúc thư giãn sang sóng theta; nhịp tim và nhịp thở chậm lại.
1.2. Pha 2: Ngủ nông
Ở giai đoạn này, người ngủ rơi vào trạng thái ngủ sâu hơn, cơ thể khó bị đánh thức hơn pha 1, những ý nghĩ rời rạc xuất hiện. Sóng não lúc này rơi vào trạng thái hỗn hợp (biên độ có lúc cao bất ngờ, khi nhanh, khi chậm). Đặc trưng thay đổi hoạt động sinh lý là thân nhiệt giảm, nhịp thở chậm, nhịp tim chậm và tốc độ tiêu hóa giảm. Pha 2 kéo dài khoảng 20 phút.

1.3. Pha 3: Ngủ sâu
Nếu không bị đánh thức, bạn sẽ bước vào pha 3, giai đoạn ngủ sâu. Thân nhiệt giảm, nhịp thở và nhịp tim chậm, đều; sóng não chuyển thành sóng delta chậm, biên độ lớn. Cơ thể thư giãn sâu và người ngủ rất khó bị đánh thức. Ở chu kỳ đầu, giai đoạn này có thể kéo dài 20–40 phút.
Đây là lúc cơ thể tập trung phục hồi: hormone tăng trưởng được tiết ra nhiều hơn, hỗ trợ tái tạo mô và cơ bắp.
1.4. Pha 4: Giấc ngủ REM
Đây là giai đoạn cuối của một chu kỳ giấc ngủ, phần lớn giấc mơ rõ nét xuất hiện ở giai đoạn này. Để cơ thể không cử động theo giấc mơ, não tạm thời làm hầu hết các cơ vận động mất trương lực.
Đặc trưng sinh lý của giai đoạn này là mắt chuyển động nhanh dưới mí, nhịp tim và nhịp thở nhanh, không đều hơn. Thời lượng REM trung bình từ 10 đến 20 phút và dài dần ở các chu kỳ về sáng.

1.5. Vì sao tỉnh giấc lúc ngủ sâu lại mệt?
Nếu tỉnh giấc ở pha 1 hoặc pha 2, bạn thường tỉnh táo lại khá nhanh, ít thấy nặng đầu.
Nếu ngủ quá khoảng 30 phút, cơ thể dễ bước vào pha ngủ sâu. Bị đánh thức lúc này, não cần thêm thời gian để chuyển từ ngủ sâu sang tỉnh táo, nên bạn dễ thấy lờ đờ, nặng đầu, hơi chóng mặt một lúc sau khi dậy. Hiện tượng này được gọi là quán tính giấc ngủ (sleep inertia).
2. Bí quyết tránh mệt mỏi, đau đầu sau khi ngủ trưa
2.1. Ngủ trưa không quá 30 phút
Để tránh ngủ trưa dậy mệt, bạn chỉ nên ngủ khoảng 20–30 phút, khi cơ thể mới ở pha 1–2 của chu kỳ giấc ngủ. Tỉnh dậy lúc này, bạn dễ lấy lại sự tỉnh táo để làm việc, ít bị chóng mặt, nhức đầu. Ngủ lâu hơn, chẳng hạn ngủ trưa 1 tiếng, dễ rơi vào pha ngủ sâu.
Bạn nên đặt báo thức để đảm bảo có thể tỉnh giấc đúng lúc, không để cơ thể rơi vào giai đoạn ngủ sâu. Bên cạnh đó, nên tránh việc nằm lại sau khi đã thức giấc vì thói quen này cũng có thể gây ra tình trạng uể oải, mệt mỏi. Với giấc ngủ đêm, bạn có thể dùng công cụ tính chu kỳ giấc ngủ để chọn giờ thức dậy rơi vào cuối một chu kỳ.

2.2. Vận động nhẹ khi thức dậy
Sau một giấc ngủ trưa, bạn không nên lao vào công việc ngay mà nên vận động nhẹ như xoay bả vai, hông, eo để các cơ bắp được thư giãn hơn. Hãy uống một cốc nước hoặc đứng dậy đi vài vòng, thư giãn hít thở một vài phút rồi hãy bắt đầu buổi chiều.
2.3. Tắt bớt đèn, loại bỏ ánh sáng tự nhiên
Dù là ngủ đêm hay ngủ trưa, phòng càng tối thì bạn càng dễ vào giấc và ngủ yên hơn.
Ánh sáng báo cho não rằng vẫn đang là ban ngày, nên bạn khó vào giấc, ngủ chập chờn và dậy dễ uể oải. Nếu không thể loại bỏ hoàn toàn các nguồn sáng, bạn có thể cân nhắc sử dụng miếng che mắt khi ngủ trưa.

2.4. Tạo thói quen ngủ đúng giờ
Không chỉ giấc ngủ ban đêm mới cần đúng giờ giấc, bạn cũng nên tạo thói quen ngủ trưa đúng giờ để tạo tín hiệu cho não. Việc lặp đi lặp lại hành động này giúp cho bộ não dần học được thói quen mới. Bạn sẽ có được giấc ngủ trưa đúng lịch trình, nhanh chóng vào giấc và thức dậy đúng giờ. Nên chờ khoảng 30 phút sau bữa trưa rồi mới ngả lưng, xem thêm sau khi ăn bao lâu thì đi ngủ trưa.
2.5. Không nằm gục xuống bàn làm việc
Gục đầu xuống bàn khiến cổ gập và vẹo sang một bên, tay bị đè lâu nên dễ tê bì, nhiều người dậy thấy mỏi cổ, nặng đầu. Bạn có thể đọc thêm về tác hại của việc ngủ trưa nằm sấp trên bàn.
Trên đây là những thông tin về chu kỳ giấc ngủ và lý do vì sao bạn hay thấy mệt mỏi, chóng mặt sau khi ngủ trưa. Nếu văn phòng có chỗ, một tấm nệm gấp gọn trải ra lúc trưa giúp bạn nằm thẳng lưng thay vì gục xuống bàn: lực tì trải đều ở vai và hông, cổ không bị gập, hết giờ nghỉ lại gấp gọn cất đi. Hy vọng những gợi ý trên giúp bạn có giấc ngủ trưa ngon hơn.
Nếu bạn thường xuyên nhức đầu, chóng mặt sau khi ngủ dậy dù đã ngủ ngắn, hoặc tình trạng kéo dài không đỡ, hãy đi khám để bác sĩ tìm đúng nguyên nhân. Chúc bạn luôn ngủ ngon, sống trọn!




![[Mới - Độc quyền] Nệm lò xo túi độc lập 3 vùng Dunlopillo de.Stress Powerful](https://cdn-cf-ops.vuanem.com/243x,webp,q80/https://vuanem.com/image/products/1969/0/FP2Yn62NW21ANU5dy3xwKeRFcLDYudjlcVjBFUyO.png)

![[Funfact] Người nổi tiếng ngủ trưa như thế nào?](https://vuanem.com/blog/wp-content/uploads/2023/02/nguoi-noi-tieng-ngu-trua-nhu-the-nao-1-300x188.jpg)






