Hội chứng rối loạn trì hoãn giấc ngủ (DSPS) là một tình trạng khá phổ biến mà nhiều người có thể gặp phải trong cuộc sống hiện đại. Nếu kéo dài, nó có thể gây mệt mỏi và ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt hằng ngày. Vậy hội chứng rối loạn giấc ngủ bị trì hoãn là gì? Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này và cách điều trị ra sao? Trong bài viết này, hãy cùng Vua Nệm tìm hiểu chi tiết nhé.
NỘI DUNG CHÍNH:
1. Tìm hiểu hội chứng rối loạn trì hoãn giấc ngủ là gì?
Hội chứng trì hoãn giấc ngủ (Delayed Sleep Phase Syndrome – DSPS) là một dạng rối loạn liên quan đến “đồng hồ sinh học” của cơ thể – hệ thống kiểm soát các chu kỳ tự nhiên như buồn ngủ, tỉnh táo hay nhịp sinh hoạt hằng ngày. Ở người bình thường, nhịp ngủ – thức thường đồng bộ với ánh sáng ban ngày, giúp cơ thể dễ dàng ngủ vào buổi tối và thức dậy vào buổi sáng.
Tuy nhiên, ở người mắc DSPS, nhịp sinh học này bị lệch so với bình thường. Họ thường không cảm thấy buồn ngủ vào buổi tối, thậm chí vẫn tỉnh táo và làm việc hiệu quả vào ban đêm. Điều này khiến thời gian đi ngủ bị đẩy lùi rất muộn, thường sau 2–3 giờ sáng, kéo theo việc khó thức dậy sớm và dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi vào ban ngày.
![[Mới - Độc quyền] Nệm lò xo túi độc lập 3 vùng Dunlopillo de.Stress Powerful](https://cdn-cf-ops.vuanem.com/243x,webp,q80/https://vuanem.com/image/products/1969/0/FP2Yn62NW21ANU5dy3xwKeRFcLDYudjlcVjBFUyO_2026-04-08-135106.png)
2. Dấu hiệu nhận biết hội chứng giấc ngủ bị trì hoãn
Dấu hiệu rõ nhất của hội chứng trì hoãn giấc ngủ đó là thức khuya. Ngoài ra, các dấu hiệu thường gặp của hội chứng này gồm có:
2.1. Rất khó để đi vào giấc ngủ
Người mắc DSPS thường gặp khó khăn khi bắt đầu giấc ngủ, dù đã lên giường từ sớm. Họ có thể trằn trọc trong thời gian dài mà không thể ngủ được, do cơ thể chưa “đến giờ” buồn ngủ theo nhịp sinh học bị lệch. Tình trạng này lặp lại nhiều ngày sẽ khiến họ dần mất kiên nhẫn và hình thành tâm lý sợ ngủ.
2.2. Ngủ rất muộn
Thời điểm đi ngủ thường bị trì hoãn đến khuya, thậm chí là sau nửa đêm hoặc rạng sáng. Điều này lặp lại thường xuyên, khiến lịch sinh hoạt bị đảo lộn so với giờ giấc thông thường. Người mắc hội chứng này thường cảm thấy “tỉnh táo nhất” vào ban đêm, dẫn đến việc khó thay đổi thói quen. Về lâu dài, điều này gây ảnh hưởng lớn đến nhịp sống và công việc.
2.3. Khó thức dậy
Do ngủ muộn, người bệnh thường gặp khó khăn khi phải thức dậy vào buổi sáng. Họ có thể cần nhiều báo thức, hoặc vẫn cảm thấy uể oải dù đã ngủ đủ số giờ cần thiết. Việc thức dậy trở thành một “cuộc chiến” mỗi ngày, đặc biệt với những người phải đi học hoặc đi làm sớm.
2.4. Mệt mỏi ban ngày
Việc ngủ không đúng nhịp khiến cơ thể không được nghỉ ngơi hiệu quả, dẫn đến cảm giác buồn ngủ, thiếu năng lượng vào ban ngày. Người bệnh thường xuyên rơi vào trạng thái lơ mơ, mất tập trung và giảm khả năng ghi nhớ.
2.5. Có biểu hiện trầm cảm
Tình trạng thiếu ngủ kéo dài và nhịp sinh hoạt bị xáo trộn có thể ảnh hưởng đến tâm trạng. Người mắc DSPS dễ cảm thấy chán nản, mất hứng thú hoặc có dấu hiệu trầm cảm nếu không được cải thiện kịp thời. Ngoài ra, họ cũng có thể trở nên cáu gắt, nhạy cảm hơn với các tác động bên ngoài.
3. Nguyên nhân hội chứng rối loạn trì hoãn giấc ngủ do đâu?
Đến nay, người ta vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân của hội chứng rối loạn giấc ngủ bị trì hoãn. Tuy nhiên, hội chứng này thường liên quan đến một số yếu tố sau đây:
3.1. Yếu tố di truyền
Một số người có thể có xu hướng “cú đêm” do yếu tố di truyền từ gia đình. Nhịp sinh học của họ tự nhiên bị lệch về phía muộn hơn so với bình thường. Nếu trong gia đình có người gặp tình trạng tương tự, nguy cơ mắc DSPS cũng có thể cao hơn.
3.2. Thay đổi ở tuổi dậy thì
Ở giai đoạn dậy thì, cơ thể có sự thay đổi mạnh mẽ về hormone và nhịp sinh học. Thanh thiếu niên thường có xu hướng thức khuya và ngủ muộn hơn so với người trưởng thành. Nếu thói quen này kéo dài mà không được điều chỉnh, rất dễ dẫn đến rối loạn nhịp ngủ – thức. Đây là lý do DSPS thường phổ biến ở lứa tuổi học sinh, sinh viên.
3.3. Rối loạn tâm lý và thần kinh
Các vấn đề về tâm lý như lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn chu kỳ giấc ngủ. Khi não bộ luôn trong trạng thái “căng thẳng”, cơ thể sẽ khó thư giãn để đi vào giấc ngủ đúng giờ. Ngoài ra, một số rối loạn thần kinh cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thống điều khiển giấc ngủ.
3.4. Mất ngủ mãn tính
Những người bị mất ngủ kéo dài thường có xu hướng thay đổi giờ giấc ngủ để “bù đắp”. Tuy nhiên, việc này lại khiến đồng hồ sinh học bị lệch dần theo thời gian. Khi cơ thể quen với việc ngủ muộn, rất khó để quay lại lịch ngủ bình thường. Tình trạng này nếu không cải thiện sẽ dẫn đến rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng hơn.
3.5. Thói quen lối sống
Thói quen sinh hoạt không lành mạnh là một trong những nguyên nhân phổ biến gây DSPS. Việc thức khuya sử dụng điện thoại, máy tính hoặc tiếp xúc với ánh sáng xanh trước khi ngủ có thể ức chế hormone melatonin – hormone gây buồn ngủ.
Bên cạnh đó, việc thiếu ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng cũng khiến cơ thể khó thiết lập lại nhịp sinh học. Những yếu tố này kết hợp với nhau sẽ làm giấc ngủ ngày càng bị trì hoãn.
3.6. Căng thẳng (Stress)
Stress kéo dài khiến cơ thể luôn trong trạng thái cảnh giác và khó thư giãn. Khi đó, não bộ hoạt động liên tục, làm bạn khó đi vào giấc ngủ đúng giờ. Ngoài ra, căng thẳng còn làm giấc ngủ trở nên chập chờn, không sâu giấc. Nếu không được kiểm soát, stress có thể khiến tình trạng trì hoãn giấc ngủ trở nên nghiêm trọng hơn.
4. Hội chứng trì hoãn giấc ngủ có thể gây ra hậu quả gì?
Hậu quả thấy rõ nhất của tình trạng trì hoãn giấc ngủ đó là khiến người bệnh không ngủ đủ giấc, suy giảm sức khỏe. Nếu để tình trạng này kéo dài, một số hệ lụy đối với sức khỏe bạn có thể gặp phải như sau:
- Suy giám mức độ tập trung và chú ý
- Người bệnh cảm thấy mệt mỏi kéo dài, hơn nữa cảm giác buồn ngủ cả ngày cũng có thể cản trở cuộc sống. Bạn có thể ngủ quên, đi làm, đi học trễ, giảm chú ý khiến kết quả học tập và làm việc sa sút, kém hiệu quả.
- Nguy cơ trầm cảm và thay đổi hành vi, dễ cáu gắt và luôn trong tình trạng căng thẳng.
- Hội chứng trì hoãn giấc ngủ cũng có thể khiến người bệnh tăng nguy cơ phụ thuộc vào rượu, caffeine hoặc là thuốc an thần.
5. Ai dễ gặp phải hội chứng trì hoãn giấc ngủ?
Hội chứng trì hoãn giấc ngủ có thể xảy ra ở nhiều đối tượng, nhưng một số nhóm người có nguy cơ cao hơn do thói quen sinh hoạt hoặc đặc điểm sinh lý. Cụ thể gồm:
- Thanh thiếu niên, học sinh – sinh viên: Đây là nhóm dễ gặp nhất do thay đổi nhịp sinh học ở tuổi dậy thì. Thói quen thức khuya học tập hoặc sử dụng thiết bị điện tử khiến giờ ngủ ngày càng bị đẩy muộn.
- Người làm việc ca đêm hoặc lịch trình không cố định: Việc thay đổi giờ giấc liên tục khiến cơ thể khó thích nghi, dẫn đến rối loạn chu kỳ ngủ – thức. Lâu dần, đồng hồ sinh học bị lệch và hình thành thói quen ngủ muộn.
- Người thường xuyên sử dụng điện thoại, máy tính vào ban đêm: Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử làm ức chế hormone gây buồn ngủ. Điều này khiến bạn khó cảm thấy buồn ngủ vào buổi tối và dễ thức khuya kéo dài.
- Người bị căng thẳng, lo âu kéo dài: Stress khiến não bộ hoạt động liên tục, khó thư giãn để đi vào giấc ngủ. Những người hay suy nghĩ nhiều vào ban đêm thường dễ bị trì hoãn giờ ngủ.
- Người có tiền sử rối loạn giấc ngủ: Những người từng bị mất ngủ hoặc ngủ không sâu có nguy cơ cao bị lệch nhịp sinh học. Việc thay đổi giờ ngủ không kiểm soát khiến tình trạng ngày càng nghiêm trọng hơn.
- Người có xu hướng “cú đêm” bẩm sinh: Một số người tự nhiên tỉnh táo hơn vào ban đêm do yếu tố di truyền. Nếu không điều chỉnh theo lịch sinh hoạt chung, họ rất dễ rơi vào hội chứng trì hoãn giấc ngủ.
6. Chẩn đoán hội chứng rối loạn bị trì hoãn giấc ngủ như thế nào?
Hội chứng rối loạn giấc ngủ bị trì hoãn thường dễ bị nhầm lẫn với chứng mất ngủ kinh niên và bệnh trầm cảm. Vậy nên, nếu có một số dấu hiệu bất thường về giấc ngủ kéo dài ít nhất 7 ngày, bạn cần đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám, thực hiện một số xét nghiệm cần thiết để xác định bạn có đang mắc phải hội chứng DSPS hay không:
Thu thập thông tin về dấu hiệu, quá trình diễn ra bệnh, khảo sát thời gian đi ngủ và thức dậy mỗi ngày, thu thập tiền sử bệnh của bản thân và gia đình bạn.
Tiến hành đo đa ký giấc ngủ nhằm loại trừ tình trạng mất ngủ do các nguyên nhân nghiêm trọng khác. Phương pháp này sẽ được tiến hành khi bạn đang ngủ để theo dõi nhịp tim và sóng não của bạn. Từ đó giúp bác sĩ biết được cơ thể bạn như thế nào trong khi ngủ.
7. Một số phương pháp điều trị hội chứng rối loạn trì hoãn giấc ngủ
Để cải thiện hội chứng trì hoãn giấc ngủ, người bệnh cần kết hợp nhiều phương pháp. Dưới đây là những cách phổ biến và hiệu quả bạn có thể áp dụng:
7.1. Xây dựng phòng ngủ lý tưởng
Không gian ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể dễ dàng đi vào giấc ngủ đúng giờ. Bạn nên giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu và nhiệt độ dễ chịu để tạo cảm giác thư giãn. Đặc biệt, việc lựa chọn nệm và chăn ga gối chất lượng sẽ giúp nâng đỡ cơ thể tốt hơn, hạn chế trằn trọc khi ngủ.
Tại Vua Nệm, bạn có thể dễ dàng lựa chọn đa dạng các sản phẩm chăn ga gối nệm được thiết kế tối ưu cho giấc ngủ như nệm lò xo nâng đỡ tốt, nệm foam êm ái hay nệm cao su thoáng khí. Các sản phẩm này không chỉ giúp phân bổ áp lực cơ thể hiệu quả, hạn chế đau mỏi mà còn tạo cảm giác dễ chịu, giúp bạn nhanh chóng đi vào giấc ngủ hơn.
Bên cạnh đó, chất liệu cao cấp, thoáng mát còn hỗ trợ duy trì môi trường ngủ lý tưởng, đặc biệt phù hợp với những người đang gặp vấn đề về rối loạn giấc ngủ. Nhờ vậy, trải nghiệm nghỉ ngơi được cải thiện rõ rệt, góp phần giúp cơ thể phục hồi tốt hơn sau mỗi đêm.
7.2. Điều chỉnh lịch trình ngủ
Việc thiết lập giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày là yếu tố then chốt để “đặt lại” đồng hồ sinh học. Bạn nên điều chỉnh dần dần, mỗi ngày sớm hơn 15–30 phút để cơ thể thích nghi. Để hỗ trợ quá trình này, bạn có thể sử dụng Công cụ tính chu kỳ giấc ngủ của Vua Nệm nhằm xác định thời điểm ngủ – thức hợp lý, tránh cảm giác mệt mỏi khi thức dậy.
7.3. Thực hiện liệu pháp tâm lý sử dụng ánh sáng
Áp dụng liệu pháp tâm lý sử dụng ánh sáng bằng cách sau khi thức dậy, bạn hãy ngồi gần hộp đèn sáng khoảng nửa tiếng. Điều này có thể giúp chúng ta ngủ sớm hơn bằng cách thúc đẩy đồng hồ sinh học trong cơ thể.
7.4. Sử dụng Melatonin
Một số trường hợp có thể được bác sĩ yêu cầu bổ sung melatonin. Đây là một loại hormone giúp bạn kiểm soát chu kỳ đánh thức giấc ngủ. Tuy vậy, liều dùng với mỗi người sẽ khác nhau, do đó cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ và tuyệt đối không được tự ý sử dụng thuốc.
7.5. Hạn chế ánh sáng xanh
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính có thể ức chế quá trình sản sinh melatonin. Vì vậy, bạn nên hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 1–2 giờ trước khi ngủ. Thay vào đó, hãy tạo thói quen thư giãn như đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ để cơ thể dễ dàng chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
7.6. Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày
Duy trì thói quen vận động giúp cơ thể tiêu hao năng lượng và dễ đi vào giấc ngủ hơn. Bạn có thể lựa chọn các bài tập nhẹ như đi bộ, yoga hoặc giãn cơ để thư giãn cơ thể. Tuy nhiên, nên tránh tập luyện quá sát giờ ngủ vì có thể khiến cơ thể tỉnh táo và khó ngủ hơn.
Thông qua bài viết trên đây của Vua Nệm, các bạn có thể thấy rằng hội chứng rối loạn giấc ngủ bị trì hoãn (DSPS) gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần như thế nào rồi đúng không. Vậy nên khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường về giấc ngủ, bạn nên đến các cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời nhé.
Suốt 18 năm qua, Vua Nệm vẫn bền bỉ theo đuổi sứ mệnh giúp người Việt ngủ ngon hơn, sống trọn hơn. Tháng 4 này, trong không khí rộn ràng của mùa lễ hội và những ngày nghỉ đáng mong chờ, Vua Nệm muốn gửi đến bạn một lời nhắc nhẹ nhàng: "Đừng để những bộn bề thường nhật làm ảnh hưởng đến giấc ngủ và khoảng thời gian nghỉ ngơi quý giá của mình". Đây là dịp lý tưởng để làm mới không gian phòng ngủ, chăm chút cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần với những ưu đãi hấp dẫn trên hàng loạt sản phẩm. Từ nệm, chăn ga gối đến phụ kiện giấc ngủ, tất cả đang chờ bạn khám phá trong chương trình Deal Giảm Siêu Sốc. Hãy tận hưởng cảm giác êm ái, thư giãn cùng hàng trăm sản phẩm chính hãng tại hệ thống cửa hàng và website vuanem.com.
Nội dung từ Vua Nệm nhằm chăm sóc khách hàng và lan tỏa thông điệp “Giấc ngủ đáng giá”. Nếu có bất kỳ thông tin chưa phù hợp, vui lòng liên hệ trainghiem@vuanem.com để được hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời.
