Giấc ngủ của các phi hành gia có gì khác biệt so với trên Trái Đất là câu hỏi thú vị khi môi trường không gian gần như không có trọng lực và chu kỳ ngày đêm thay đổi liên tục. Điều này ảnh hưởng lớn đến đồng hồ sinh học và chất lượng giấc ngủ. Vậy các phi hành gia ngủ như thế nào để đảm bảo sức khỏe và hiệu suất làm việc? Hãy cùng Vua Nệm khám phá trong bài viết dưới đây.
NỘI DUNG CHÍNH:
1. Các phi hành gia có ngủ trong không gian không?
Tất cả chúng ta đã sống cả đời ở đây trên Trái đất đã quen với một lối sống nhất định, điều này cực kỳ khác với cuộc sống của một phi hành gia. Vì phần lớn chúng ta chưa bao giờ ra ngoài hành tinh này và thậm chí chưa từng đặt chân vào tàu con thoi, nên thật khó để hiểu được cuộc sống của một phi hành gia, đặc biệt là cách họ ngủ trong không gian.
Giống như ở đây trên Trái đất, các phi hành gia cần một giấc ngủ ngon và ngủ đủ giờ. Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia (NASA) khuyến cáo các phi hành gia nên ngủ đủ 8 tiếng.
Ngủ là một phần không thể thiếu để phục hồi cơ thể và làm mới hệ thống của cơ thể. Một giấc ngủ chất lượng cho phép mỗi người giải quyết các hoạt động và nhiệm vụ của mình cho ngày hôm sau với một sức khỏe thể lực và tinh thần tốt.
Cuộc sống của một phi hành gia không chỉ đi lên không gian và trôi nổi ở đó; hầu hết các phi hành gia là các nhà khoa học và kỹ sư đang tiến hành thí nghiệm tại Trạm vũ trụ quốc tế. Ngoài các công việc trí óc được tiến hành hàng ngày, họ cũng được yêu cầu tập thể dục thường xuyên, vì việc thiếu trọng lực có thể dẫn đến mất cơ nghiêm trọng.
![[Mới - Độc quyền] Nệm lò xo túi độc lập 3 vùng Dunlopillo de.Stress Powerful](https://cdn-cf-ops.vuanem.com/243x,webp,q80/https://vuanem.com/image/products/1969/0/FP2Yn62NW21ANU5dy3xwKeRFcLDYudjlcVjBFUyO_2026-04-08-135106.png)
2. Giấc ngủ của các phi hành gia diễn ra như thế nào trong môi trường không trọng lực?
Có thể nói, giấc ngủ của các phi hành gia về cơ bản đều giống như chúng ta, với thời gian ngủ và tầm quan trọng của giấc ngủ là như nhau. Tuy nhiên, có một số điểm khác biệt, về cách ngủ, thời điểm đi ngủ và nhiều thách thức khi ngủ. Chúng ta sẽ tìm hiểu lần lượt các vấn đề này trong phần dưới đây.
2.1 Phi hành gia ngủ trong túi ngủ đặc biệt trên trạm vũ trụ
Các tàu vũ trụ như Trạm vũ trụ quốc tế có các cabin được điều áp và chứa đầy loại không khí giống như chúng ta hít thở trên Trái đất, vì vậy bầu không khí trên tàu được tạo ra để có cảm giác gần với mực nước biển nhất có thể.
Trong không gian không có “lên” hoặc “xuống”, nhưng nó có vi trọng lực (không trọng lượng trong không gian). Kết quả là, các phi hành gia không có trọng lượng và có thể ngủ theo bất kỳ hướng nào. Nhưng vi trọng lực khiến các phi hành gia trải nghiệm tác động của tình trạng không trọng lượng và việc đặt một tấm đệm trên sàn là điều không thể.
Về mặt lý thuyết, các phi hành gia có thể ngủ ở hầu hết mọi nơi trong tàu vũ trụ. Tuy nhiên, họ phải bám chặt vào vật gì đó để không trôi nổi xung quanh và va vào các đồ vật khác. Phi hành đoàn trạm vũ trụ thường ngủ trong túi ngủ và nằm trong cabin. Mỗi cabin phi hành đoàn chỉ đủ lớn cho một người.
Các phi hành gia sẽ tránh ngủ trong buồng lái vì ánh sáng từ mặt trời có thể khiến khu vực này nóng lên đáng kể và khiến giấc ngủ trở nên khó chịu. Mỗi phi hành gia trên Trạm vũ trụ quốc tế đều có không gian cá nhân riêng, họ có thể quấn mình bên trong túi ngủ, giống như một cái kén. Các phi hành gia cần phải tự buộc mình vào tường do vi trọng lực, nếu không, họ sẽ lơ lửng trong cabin của mình.
2.2 Phi hành gia ngủ vào thời điểm nào trong ngày?
Các phi hành gia có lịch trình ngủ riêng cho từng cá nhân. Các kiểu ngủ trong không gian không giống như ở trên Trái đất. ISS quay quanh Trái đất cứ sau 90 phút, vì vậy các phi hành gia trải qua 16 lần bình minh và hoàng hôn trong khoảng thời gian 24 giờ.
Tần suất bình minh và hoàng hôn trong không gian rõ ràng là rất khác nhau ở đây trên Trái đất, có nghĩa là nhịp sinh học của một phi hành gia sẽ bị lệch. Ở trên Trái đất, sự xuất hiện của mặt trời và mặt trăng cho chúng ta những chỉ báo rõ ràng về thời điểm thức dậy và thời điểm đi ngủ (trừ khi bạn đang sống ở các điểm cực bắc và cực nam của thế giới).
Các thành viên phi hành đoàn trên Trạm vũ trụ quốc tế lại không chu kỳ ngày và đêm tự nhiên như chúng ta. Vì vậy họ phải tạo và tuân theo lịch trình ngủ nghiêm ngặt của riêng mình. ISS sử dụng múi giờ UTC (Giờ phối hợp quốc tế) để thiết lập ngày và đêm.
2.3 Những thách thức về giấc ngủ khi sống ngoài không gian
Giấc ngủ của các phi hành gia trong không gian có dễ không? Câu trả lời là không. Ngủ trong không gian khác biệt đáng kể so với cách chúng ta ngủ trong phòng ngủ ở Trái Đất.
Các phi hành gia trải qua quá trình đào tạo chuyên sâu và mô phỏng cuộc sống trong không gian, bao gồm cả tình trạng ngủ. Có một cơ sở trạm ngủ mô phỏng ở NASA, và đây là nơi họ huấn luyện về điều kiện ngủ của mình.
Một điểm thú vị nữa là bên trong trạm vũ trụ không bao giờ tắt đèn nên phi hành gia cần phải có mặt nạ che mắt và tấm phủ để mô phỏng bóng tối.
Trạm vũ trụ quốc tế cực kỳ ồn ào với động cơ và máy móc chạy suốt ngày đêm. Điều này có thể khiến các phi hành gia mất tập trung khi họ ngủ và họ thường cần sử dụng nút bịt tai.
Ngoài ra, không giống như cuộc sống ở đây trên Trái Đất, các phi hành gia không có được giấc ngủ xa xỉ trên một tấm nệm to lớn và rộng rãi, thay vào đó, họ được bọc trong các khoang ngủ để không trôi nổi trong cabin của phi hành đoàn.
Trước khi đi ngủ, họ nhất thiết phải chui vào túi ngủ buộc vào tường. Nếu điều này không được thực hiện thì trong khi ngủ, phi hành gia có thể bắt đầu “lơ lửng” và có nguy cơ bị thương nặng nếu va chạm vào thứ gì đó.
3. Vì sao phi hành gia thường gặp vấn đề về giấc ngủ?
Giấc ngủ của phi hành gia bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố đặc thù trong môi trường không gian. Những nguyên nhân chính gồm:
- Rối loạn nhịp sinh học (circadian rhythm): Trên trạm vũ trụ, mỗi ngày có tới ~16 lần mặt trời mọc – lặn, khiến cơ thể khó xác định thời gian ngủ – thức, làm giảm sản sinh melatonin.
- Môi trường không trọng lực (microgravity): Cơ thể mất cảm giác “nằm”, dịch cơ thể dồn lên phía trên gây khó chịu, ảnh hưởng đến khả năng thư giãn khi ngủ.
- Tiếng ồn và ánh sáng nhân tạo: Máy móc hoạt động liên tục tạo tiếng ồn nền; ánh sáng không tự nhiên khiến não bộ khó bước vào trạng thái ngủ sâu.
- Không gian chật hẹp, bất tiện: Phi hành gia phải ngủ trong túi ngủ cố định, hạn chế cử động, dễ gây khó chịu và gián đoạn giấc ngủ.
- Áp lực tâm lý và công việc: Lịch trình dày đặc, môi trường xa Trái Đất dễ gây căng thẳng, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
- Thay đổi sinh lý cơ thể: Sự biến đổi hormone và tuần hoàn máu trong không gian có thể làm giảm thời gian ngủ sâu và khả năng phục hồi.
4. Cách các phi hành gia đối phó với chứng mất ngủ
Ngoài việc được kê đơn thuốc ngủ, các phi hành gia còn được giám sát rất chặt chẽ từ trung tâm điều khiển. Bao gồm trong nhóm của họ trên Trái đất là Nhóm Hiệu suất và Sức khỏe Hành vi của NASA chuyên theo dõi sức khỏe của các phi hành gia ngoài vũ trụ.
Các phi hành gia trải qua Liệu pháp Hành vi Nhận thức (CBT) như một biện pháp đối phó với các vấn đề về giấc ngủ mà họ gặp phải trong không gian.
Là một phi hành gia không phải là một công việc dễ dàng. Không chỉ yêu cầu trình độ học vấn cao, đào tạo nghiêm ngặt và phải xa bạn bè và gia đình hàng tháng trời, mà cơ thể họ có thể sẽ gặp nhiều tổn hại. Đó là lý do tại sao chỉ một số ít người được lên vũ trụ, thêm vào việc chi phí lên vũ trụ cũng rất cao nên không phải ai cũng có thể lên không gian làm việc.
Các phi hành gia trải qua mọi thứ trên trạm vũ trụ, mất ngủ, say tàu xe, teo cơ và các vấn đề sức khỏe khác. Giấc ngủ của các phi hành gia cũng gặp nhiều vấn đề như thiếu ngủ, mất ngủ, ngủ mơ, ngủ ngáy… Họ cũng phải sử dụng thuốc ngủ và các biện pháp tâm lý để có giấc ngủ chất lượng hơn.
>>>Đọc thêm:
- Khi bác sĩ mất ngủ – hy sinh mấy ai thấu hiểu!
- Thiếu ngủ ở giáo viên – Nỗi niềm ít ai biết đến cùng 5 cách khắc phục
Giấc ngủ của phi hành gia là một trong những thách thức lớn khi làm việc trong môi trường không gian khắc nghiệt. Từ rối loạn nhịp sinh học, không trọng lực đến áp lực tâm lý – tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể. Qua đó có thể thấy, dù ở Trái Đất hay ngoài không gian, một giấc ngủ chất lượng luôn là nền tảng quan trọng cho sức khỏe và hiệu quả hoạt động của con người.
Phi hành gia thường ngủ trong các khoang ngủ nhỏ trên trạm vũ trụ, sử dụng túi ngủ được cố định vào tường hoặc trần để tránh trôi nổi. Không gian này được thiết kế kín, hạn chế ánh sáng và tiếng ồn để hỗ trợ giấc ngủ.
Trung bình, phi hành gia được khuyến nghị ngủ khoảng 7–8 tiếng mỗi ngày, tương tự trên Trái Đất. Tuy nhiên, thực tế nhiều người chỉ ngủ khoảng 5–6 tiếng do lịch làm việc và môi trường không gian.
Không giống Trái Đất, trên trạm vũ trụ, phi hành gia có thể thấy nhiều lần mặt trời mọc và lặn trong một ngày. Vì vậy, chu kỳ ngày – đêm tự nhiên không rõ ràng và phải được thay thế bằng lịch sinh hoạt nhân tạo.
Có. Nhiều phi hành gia gặp tình trạng mất ngủ hoặc ngủ không sâu do thay đổi môi trường, áp lực công việc và rối loạn nhịp sinh học.
Giấc ngủ dễ bị gián đoạn do nhiều yếu tố như không trọng lực gây khó chịu, tiếng ồn từ thiết bị, ánh sáng nhân tạo và lịch trình làm việc dày đặc, khiến họ khó duy trì giấc ngủ sâu và liên tục.
Suốt 18 năm qua, Vua Nệm vẫn bền bỉ theo đuổi sứ mệnh giúp người Việt ngủ ngon hơn, sống trọn hơn. Tháng 4 này, trong không khí rộn ràng của mùa lễ hội và những ngày nghỉ đáng mong chờ, Vua Nệm muốn gửi đến bạn một lời nhắc nhẹ nhàng: "Đừng để những bộn bề thường nhật làm ảnh hưởng đến giấc ngủ và khoảng thời gian nghỉ ngơi quý giá của mình". Đây là dịp lý tưởng để làm mới không gian phòng ngủ, chăm chút cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần với những ưu đãi hấp dẫn trên hàng loạt sản phẩm. Từ nệm, chăn ga gối đến phụ kiện giấc ngủ, tất cả đang chờ bạn khám phá trong chương trình Deal Giảm Siêu Sốc. Hãy tận hưởng cảm giác êm ái, thư giãn cùng hàng trăm sản phẩm chính hãng tại hệ thống cửa hàng và website vuanem.com.
Nội dung từ Vua Nệm nhằm chăm sóc khách hàng và lan tỏa thông điệp “Giấc ngủ đáng giá”. Nếu có bất kỳ thông tin chưa phù hợp, vui lòng liên hệ trainghiem@vuanem.com để được hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời.
